W 2025 roku przypada 80. rocznica zakończenia II wojny światowej. Jest to okazja, aby nie tylko świętować zwycięstwo nad nazistowskimi Niemcami, ale także, aby podnieść pytanie, co dokładnie wydarzyło się w 1945 roku i dlaczego tamten rok nie dla całej Europy oznaczał koniec walk i początek odbudowy kraju.
Dziś, kiedy już trzeci rok trwa pełnoskalowa inwazja rosyjska na Ukrainę, pytania o przyczyny i długofalowe konsekwencje II wojny światowej są szczególnie aktualne. Doświadczenia wojny w Europie nigdy bowiem nie były nam tak bliskie jak są od 24 lutego 2022 roku.
Pragnąc przybliżyć historię II wojny światowej oraz różnorodnych działań, które były podejmowane w Europie, aby przezwyciężyć jej konsekwencje – a nade wszystko, postawić pytania o wnioski, jakie powinniśmy wyciągnąć z tamtych doświadczeń – Fundacja „Krzyżowa” we współpracy z Ośrodkiem „Pamięć i Przyszłość” w 2025 roku podjęła się realizacji zadania „Kompleksowa obsługa programu upamiętniania 80. rocznicy zakończenia drugiej wojny światowej i upamiętnienia działań związanych z przezwyciężeniem konsekwencji wojny w Europie, realizowanego w Krzyżowej”.
21 sierpnia 2025 roku uczestnicy seminarium roropa mieli wyjątkową okazję do spotkania i wymiany myśli z dwoma niezwykle doświadczonymi gośćmi: panem Elmarem Brokiem oraz dr. Axelem Smendem. Obaj zostali zaproszeni do Krzyżowej przez dr Birgit Osterwald, członkinię zarządu roropa – Rotarischer Freundeskreis für das Neue Kreisau e.V.
Spotkanie refleksyjne, które odbyło się tego czwartkowego wieczoru w pałacu w Krzyżowej, moderowała Anna Kudarewska, kierowniczka działu edukacji w tamtejszej Międzynarodowej Organizacji Spotkań. W rozmowie z oboma gośćmi pytała o ich związki z Miejscem Pamięci i Spotkań w Krzyżowej, towarzyszyła im w opowieściach o doświadczeniach w powojennych Niemczech oraz przy powstawaniu instytucji europejskich. Dyskusja dotyczyła także odpowiedzialności jednostki wobec niesprawiedliwości oraz roli społeczeństwa obywatelskiego w inicjowaniu zmian politycznych – szczególnie w kontekście doświadczeń niemieckich i europejskich.
Z głębokim smutkiem przyjęliśmy wiadomość o odejściu Pani Danieli Wiśniewskiej. Pani Daniela wniosła ogromy wkład w rozwój wałbrzyskiego Stowarzyszenia Francuzów i Repatriantów na Dolnym Śląsku, a na przestrzeni ostatniego dziesięciolecia stała się osobą bardzo bliską naszej Fundacji, angażując się w rozwój wolontariatu senioralnego i wkładając wiele serca w inicjatywy na rzecz Seniorów w naszym regionie.
Droga Danielo, zapamiętamy Ciebie jako osobę ujmującą uśmiechem, serdecznością i otwartością na innych ludzi. Twojej obecności wśród nas będzie nam bardzo brakować.
Rodzinie oraz wszystkim bliskim śp. Danieli składamy najszczersze wyrazy współczucia.
Czytaj więcej: Kondolencje dla rodziny i bliskich Pani Danieli.
(4 sierpnia 2025)
Nie ma alternatywy dla współpracy polsko-niemieckiej!
Apel Grupy Kopernika po wyborach parlamentarnych w Niemczech i wyborach
prezydenckich w Polsce
Trwająca ponad dwieście lat, negatywnie nacechowana polityka prusko-niemiecka wobec Polski przyczyniła się do trwałego napięcia i wrogości w relacjach polsko-niemieckich. Wrogość ta osiągnęła swoje tragiczne apogeum podczas II wojny światowej, kiedy niemiecka agresja przyniosła narodowi polskiemu niewyobrażalne cierpienia. Wojna w konsekwencji pochłonęła także życie wielu obywateli niemieckich i stała się moralną katastrofą dla całego narodu niemieckiego.
Zarówno przyczyną, jak i skutkiem polsko-niemieckiego procesu pojednania po II wojnie światowej było głębokie przekonanie, że logika wrogości nieuchronnie prowadzi do sytuacji w której przegrywają jedni i drudzy. Jednym z największych osiągnięć obu narodów stało się zrozumienie, że trwałe bezpieczeństwo oraz dobrobyt są możliwe tylko wtedy, gdy nie występujemy przeciwko sobie, lecz działamy razem – we wzajemnym szacunku i partnerstwie.
Dzisiaj trzeba jasno powiedzieć: Nie ma dobrej alternatywy dla ścisłej współpracy polsko-niemieckiej. W obliczu ogromnych wyzwań przyszłości tylko wspólne, solidarne działania będą realną gwarancją bezpieczeństwa i pokoju dla obu krajów. Optymalnym środowiskiem dla takiej współpracy pozostają NATO i Unia Europejska.
Dlatego obecne trendy polityczne zarówno w Polsce, jak i w Niemczech muszą budzić silny niepokój. Choć odmienne w swej treści, formie i narodowym kontekście, to w obu krajach zyskują na znaczeniu siły polityczne, które – każda na swój sposób – promują narodowy egoizm, kwestionują zasadność bliskiej współpracy polsko-niemieckiej i tym samym osłabiają fundamenty Unii Europejskiej. Rodzi to realne ryzyko zaprzepaszczenia dorobku ostatnich dziesięcioleci we wzajemnych relacjach i powrotu do logiki wrogości - logiki, która w przeszłości prowadziła do cierpienia i katastrof.
Na siłach politycznych, które rozumieją wagę i wartość dobrych stosunków polsko-niemieckich, spoczywa dziś szczególna odpowiedzialność. Ich pilnym zadaniem jest skuteczne przeciwdziałanie tym niebezpiecznym tendencjom. Wysiłki te mogą i powinny przybrać następujące formy i działania: